Relacja z XVI DNI PAMIĘCi

02 lutego, 2026

W dniach 24-27 stycznia 2026 r. odbyła się XVI edycja Dni Pamięci – łódzkich obchodów Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu. Tegoroczna odsłona miała szczególny charakter ze względu na zmianę lokalizacji – po raz pierwszy wydarzenia kulturalne zorganizowano w Teatrze Nowym im. Kazimierza Dejmka w Łodzi. Zmiana sceny była jednocześnie symbolicznym powrotem do korzeni, bo to właśnie przy ul. Zachodniej 93 po II wojnie światowej odradzał się Teatr Żydowski, który w 1955 roku z inicjatywy Idy Kamińskiej został przeniesiony do Warszawy.

Tegoroczna edycja Dni Pamięci rozpoczęła się od powitania gości przez koordynatorkę Magdalenę Majsterkiewicz, prezesa Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce Artura Hofmana oraz dyrektora Teatru Nowego im. Kazimierza Dejmka w Łodzi Marcina Brzozowskiego.

Dni Pamięci są nie tylko po to, by epatować tym, co się działo między 1939 a 1945 rokiem – bo te fakty każdy obywatel Polski zna doskonale. […] Chcemy pokazywać to, co w kulturze polskiej [my, Żydzi – przyp. aut.] zostawiliśmy i zostawiamy, bo ciągle wielu z nas wciąż tworzy i ma wkład w kulturalny rozwój – mówił Artur Hofman.

Program obchodów otworzyło czytanie performatywne Jak być (nie)kochaną. Opowieść o Irenie Tuwim, którego autorką jest Blanka Konopka. Na scenie Teatru Nowego wystąpili: Anna Cieślak jako Irena Tuwim, Dominik Łoś jako Marek Eiger vel Stefan Napierski – pierwszy mąż Ireny, Tomasz Błasiak jako Julian Stawiński – drugi mąż Ireny oraz narratorka Ewa Makomaska, która była także reżyserką sztuki. Intymny charakter spektaklu oraz poruszająca opowieść o losach „Mamy Kubusia Puchatka” zostały przyjęte z widocznym poruszeniem. Przedstawienie zwieńczyły owacje na stojąco.

W niedzielę 25 stycznia przed publicznością wystąpiła Katarzyna Tarkowska-Żogała ze swoim monodramem Królewna z kukurydzy, opartym na wspomnieniach ocalałej z Zagłady Miry Krum-Ledowskiej. Aktorka przedstawiła na scenie prawdziwą historię kobiety, która jako dziecko doświadczyła dramatu getta i wielomiesięcznego ukrywania się w piwnicy młyna. Występ został nagrodzony gromkimi brawami.

Kulminacją kulturalnych wydarzeń XVI Dni Pamięci była Gala Finałowa: koncert Melodie Pokoleń | Di melodjes fun dojres, która odbyła się w poniedziałek 26 stycznia. Uroczystą galę otworzyła koordynatorka Dni Pamięci Magdalena Majsterkiewicz.

27 stycznia, z inicjatywy Organizacji Narodów Zjednoczonych, obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu. To data symboliczna – rocznica wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz-Birkenau. Dzień ten został ustanowiony, aby oddać hołd milionom ofiar Zagłady oraz przypominać, do czego prowadzą nienawiść, uprzedzenia i obojętność. W ten sposób Zgromadzenie odrzuciło nieuznawanie Holokaustu jako wydarzenia historycznego. Idea projektu TSKŻ – DNI PAMIĘCI wyrasta właśnie z tej potrzeby pamiętania. Jego celem jest przede wszystkim upamiętnienie ofiar Holokaustu, ale także przywracanie pamięci o bogatym wkładzie kultury żydowskiej w polskie dziedzictwo . To zaproszenie do poznania historii i kultury, które były i są wspólne – mówiła Magdalena Majsterkiewicz.

Krótkie przemówienie wygłosił także przewodniczący Rady Miejskiej Łodzi Bartosz Domaszewicz. Następnie głos zabrał zastępca dyrektora Wydziału Kultury Marcin Derengowski, który w imieniu Hanny Zdanowskiej odczytał list skierowany do licznie zebranej publiczności. Nie mogło też zabraknąć kilku słów od prezesa TSKŻ Artura Hofmana.

Spotykamy się w przededniu Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu i swoją obecnością świadczymy, że chcemy pamiętać i wspominać kulturę narodu, który miał zostać wymazany z kart historii. Jako potomkowie ocalałych , pamięć tę niesiemy i podtrzymujemy — nie od święta, lecz każdego dnia. […] Dzisiejszy koncert opowiada o powojennych dekadach życia polskich Żydów — pełnych sprzeczności, bólu, ale i nadziei. To historia ludzi, którzy mimo wszystko – zakładali rodziny, pracowali, uczyli się, świętowali, tworzyli zręby życia żydowskiego będąc częścią społeczeństwa polskiego – wygłosił Artur Hofman.

Starannie dobrany repertuar – połączenie znanych polskich utworów i tradycyjnych pieśni w języku jidysz w nowoczesnych aranżacjach Tomasza Bielskiego – spotkał się z ciepłym przyjęciem słuchaczy. Na scenie Teatru Nowego wystąpili: wokalistka, aktorka teatralna i filmowa Katarzyna Dąbrowska, śpiewaczka operowa Olivia Ohl-Szulik, aktor musicalowy, teatralny i dubbingowy Jakub Szydłowski i Tomasz Bielski Jazz Orchestra. Konferansjerem wydarzenia był aktor, prezenter i wokalista Jacek Kawalec. Od ponad piętnastu lat Dniom Pamięci niezmiennie przyświeca fundamentalna idea upamiętnienia ofiar Zagłady. Jednocześnie, organizując koncert galowy, chcieliśmy pokazać inną, równie ważną perspektywę. Holokaust miał unicestwić nie tylko Żydów, ale także doprowadzić do całkowitego zniszczenia żydowskiej kultury. Poprzez muzykę chcieliśmy pokazać, że mimo niewyobrażalnych strat i bólu, kultura ta przetrwała i wciąż pozostaje żywa, obecna i potrzebna.

27 stycznia obchodziliśmy Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokastu, który jest głównym punktem obchodów łódzkich Dni Pamięci. Łodzianie, reprezentanci władz samorządowych, członkowie organizacji żydowskich i duchowni różnych wyznań, przedstawiciele instytucji kultury, a także łódzka młodzież spotkali się na Stacji Radegast punktualnie w południe, aby oddać hołd pomordowanym. W uroczystym składaniu wieńców udział wzięli m.in.: kierownik Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi Oddział Radegast Izabela Terela, dyrektor Teatru Nowego im. Kazimierza Dejmka w Łodzi Marcin Brzozowski, przedstawiciel Stowarzyszenia Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II wojnie światowej Maciej Jurkowski, wojewoda łódzka Dorota Ryl oraz pełnomocnik prezydenta ds. dziedzictwa Łodzi Mariusz Goss.Jak co roku zebrani wzięli także udział w akcji #WeRemember. Akcja ta ma na celu upamiętnienie milionów ofiar Zagłady, a także wyrażenie publicznego sprzeciwu, zarówno w sieci, jak i poza nią, wobec każdego przejawu nienawiści i antysemityzmu. 

Wieczorem tego samego dnia w Centrum Dialogu im. Marka Edelmana odbyło się wydarzenie promujące wystawę W Łodzi jesteśmy zakorzenieni. Specjalnym gościem spotkania była Alicja Goldblum-Elczewska, córka ocalałej z getta łódzkiego Haliny Elczewskiej, pomysłodawczyni Parku Ocalałych w Łodzi. W rozmowie z Patrycją Dołowy i Dawidem Gurfinkielem Goldblum-Elczewska opowiedziała o pamięci, traumie rodzinnej związanej z tragedią Zagłady i celebracji ocalonego życia.

Nieodłączoną częścią Dni Pamięci jest Pakiet Edukacyjny skierowani do dzieci i młodzieży z łódzkich szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Program obejmował warsztaty, spotkania edukacyjne oraz wydarzenia artystyczne, których celem była nauka o przeciwdziałaniu stereotypom i o pogłębienie wiedzy o historii. Zajęcia odbywały się w przestrzeniach Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi Oddziale Radegast, Muzeum Archeologicznym i Etnograficznym w Łodzi, Centrum Dialogu im. Marka Edelmana, Muzeum Miasta Łodzi oraz Teatrze Nowym im. Kazimierza Dejmka. Uczniowie powyżej 14. roku życia uczestniczyli w warsztatach Jak przeszłość mówi do nas dziś – o antysemityzmie i wykluczeniu, prowadzonych przez edukatorów Muzeum Tradycji Niepodległościowych. Istotnym punktem pakietu były również warsztaty Muzeum Miasta Łodzi, oparte na wystawach Na wspólnym podwórku oraz Karski – Margolis – Edelman. Program dopełniło widowisko muzyczne Wyśniony skarb. Opowieści żydowskie zaprezentowane przez Ewelinę Jarnutowską i Martę Maślankę w Teatrze Nowym. Przedstawienie skierowane do dzieci w wieku 5-9 lat łączyło storytelling z muzyką i elementami tradycji żydowskiej. Wydarzeniem towarzyszącym była projekcja filmu Azyl w Centrum Dialogu im. Marka Edelmana.

W tegorocznej edycji Specjalnego Pakietu Edukacyjnego wzięło udział ponad 500 uczniów z szkół z województwa łódzkiego.

fot. Mikołaj Zacharow | Piotr Rembowski

XVI Dni Pamięci nie mogłyby się odbyć bez wspólnego wysiłku i współdziałania wielu środowisk. Wyrazy wdzięczności kierujemy do wszystkich osób i instytucji zaangażowanych w przygotowanie tegorocznej edycji. Dziękujemy instytucjom partnerskim za otwartość, współpracę i udostępnienie swoich przestrzeni. Serdeczne podziękowania należą się także edukatorom i edukatorkom za ich profesjonalizm i wrażliwość w przekazywaniu historii.

Dziękujemy:

Teatrowi Nowemu im. Kazimierza Dejmka w Łodzi

oraz

Współorganizatorom:

Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi

Instytutowi Tolerancji

Partnerom:

Miasto Łódź

Muzeum Archeologicznemu i Etnograficznemu w Łodzi

Centrum Dialogu im. M.Edelmana w Łodzi

Muzeum Miasta Łodzi

Stowarzyszeniu „Dzieci Holocaustu”

Stowarzyszeniu Drugie Pokolenie

Stowarzyszeniu Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II WŚ

Gminie Wyznaniowej Żydowskiej w Łodzi

Fundacji Meritum

Drukarni. Store

Federal Foreign Office

European Practitiones Network Against Antisemitism

Patronom Medialnym:

Radio Łódź

Dziennik Łódzki

e-teatr.pl

Słowo Żydowskie

TVP3 Łódź

oraz Prezydent Miasta Łodzi Hannie Zdanowskiej za objęcie XVI DNI PAMIĘCI Patronatem Honorowym .

 

Wydarzenie zrealizowano dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji

Koncert „Melodie Pokoleń – Di melodjes fun dojres” sfinansowany został przez Unię Europejską NextGeneration EU w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO) #funduszeeuropejskie #nextgenerationeu